فصلنامه علمی تخصصی راهبرد سلامت و بهداشت – شماره اول

تومان0

لینک کوتاه:https://rushda.ir/?p=8762

اولین شماره فصلنامه علمی تخصصی راهبرد سلامت و بهداشت با عنوان «آسیب‌شناسی نظام سلامت از منظر فساد» با همکاری پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام و هسته سلامت مرکز رشد دانشگاه امام صادق علیه‌السلام منتشر شد. این فصلنامه تلاش دارد با نگاهی علمی و کارشناسی به بررسی مهم‌ترین مسائل و معضلات نظام سلامت و ارائه راهکارهای مقتضی بپردازد. در اولین شماره، جهت هدف‌گذاری دقیق‌تر مخاطب و گردآوری گسترده‌ای از دانش و تجربه حول مسئله‌ای خاص، آسیب‌شناسی نظام سلامت از منظر فساد در دستور این مجله قرار گرفته است. دکتر کامران باقری لنکرانی، دکتر عادل آذر، دکتر رحمت‌الله حافظی، دکتر علیرضا اولیایی منش، دکتر امیرحسین تکیان و دکتر عباس کبریایی‌زاده از جمله همراهان این شماره هستند.

و با توجه به روی کار آمدن دولت سیزدهم با شعار فسادستیزی، این شماره می‌تواند دلالت‌های قابل توجهی برای مبارزه با فساد در حوزه بهداشت و درمان داشته باشد. پرداخت به چنین موضوعی در نظام سلامت مستلزم نگاه کل‌نگر بوده که در آن تمام نقش‌ها و تعاملات میان آن‌ها را تحلیل کند. در همین راستا مطابق چارچوب اتخاذ شده در این شماره به پنج کارکرد اصلی «مدیریت فساد، پیشگیری از فساد، آگاهی رسانی در مورد فساد، کشف فساد و در نهایت پیگیری و برخورد با فساد» پرداخته شده است.

همچنین به جهت پوشش دادن ابعاد گوناگون فساد در نظام سلامت و گردآوری دانش موجود در این زمینه، قالب‌های محتوایی مختلفی از قبیل «تحقیقات راهبردی»، «تحلیل راهبردی»، «گفتگوی راهبردی»، «دریچه نو» و «ترجمان دانش» در نظر گرفته شده است. تحقیقات راهبردی در بردارنده‌ی پژوهش‌هایی است که بر پایه مسائل بیرونی انجام شده‌اند و دلالت‌های کاربردی دارند؛ همچنین مطالب در قالب تحلیل راهبردی نیز برآمده از بصیرت حاصل از مطالعه، پژوهش یا اقدام‌های عملیاتی است و به نوعی ترجمه دانش اکتسابی در مورد یک مسئله خاص است. گفتگو با صاحب‌نظران، دست‌اندرکاران یا ذی‌نفعان دخیل در آسیب‌شناسی نظام سلامت نیز در قالب گفتگوی راهبردی در این شماره به تقریر درآمده است. در بخش دریچه نو به بیان خلأ یک مفهوم نظری، یک ابزار و یا رویکرد در موضوع فساد پرداخته شده و در نهایت معرفی کتاب، گزارش، مقاله و آثار ادبی ارزشمند در این زمینه نیز در قالب ترجمان دانش در این شماره بیان شده‌ است.

در ادامه به شرح مختصری از دلالت‌های موجود در نتایج مطالب فصلنامه ذیل هر کارکرد اشاره خواهد شد.

در کارکرد «پیشگیری از فساد»، در مقاله‌ای از آقای دکتر تکیان و همکاران ایشان به ارائه مسیر پیشنهادی جهت طراحی و پیاده‌سازی کنترل و مدیریت تعارض منافع اشاره شده است. لزوم شناخت مهم‌ترین الزامات شفافیت در نظام سلامت و استقرار زیرساخت‌های آن از نتایج مقاله دیگری در این کارکرد است. در زمینه دوشغلگی نیز ضمن زمینه‌سازی بروز فساد و تعیین دقیق تعریف، مصادیق و پیامدهای آن، به لزوم ترسیم مسیر صحیح رویایی با این مسئله اذعان شده است. در مقاله دیگری تقاضای القایی تعریف و گونه‌شناسی بدیعی از آن ارائه شده و ساختارهای حاضر، مشوق این رخداد قلمداد شده‌اند. و در گفتاری با آقای دکتر اولیایی منش نیز به ارتباط نظام تعرفه‌گذاری با بروز فساد پرداخته و خوداظهاری تعارض منافع به عنوان ابزاری برای کنترل تعارض منافع در سیاست‌گذاری شناخته شده‌است.

در کارکرد «آگاهی رسانی در مورد فساد»، در یک مطلب، انتظارات غیرواقعی در مورد درمان‌های بی‌تأثیر و زیان‌بخش، زمینه‌ساز بهره‌کشی معرفی شده و کنترل بخشی از این مسئله را به آگاه‌سازی و توانمندی جامعه منوط کرده است. همچنین مقاله‌ای دیگر شفافیت را در کنار آگاه‌سازی عمومی کارساز دانسته است.

در کارکرد «مدیریت فساد» سه نوشتار موجود است. در مطلب اول اجرای حکمرانی خوب را در جلوگیری از فساد مؤثر دانسته و پیش‌بینی‌پذیری را از ابزارهای مهم حکمرانی خوب در راستای کاهش فساد معرفی می‌کند. نوشتار دوم حکمرانی هوشمند بر پایه استقرار سامانه‌های سلامت الکترونیک را در کاهش بروز فساد اثربخش دانسته و از سامانه تیتک به عنوان تجربه موفق در این زمینه یاد می‌کند. مطلب سوم نیز تنظیم منافع ذی‌نفعان مختلف در نظام سلامت، اعم از ارائه‌دهندگان خدمات و دریافت‌کنندگان آن را جهت مدیریت فساد در حوزه سلامت، ضروری می‌داند و معیار این تنظیم‌گری را حقوق و تکالیف ذی‌نفعان برمی‌شمارد. این کارکرد با معرفی کتاب «راه‌های مسدود شده: اصلاح نظام سلامت خصوصی-دولتی پاکستان» به اتمام می‌رسد که در آن نظام سلامت کشور پاکستان از منظر فساد آسیب‌شناسی شده و راهکارهای پیشنهادی در آن مطرح گردیده است.

در کارکرد «کشف فساد» در گفتاری با آقای دکتر عادل آذر به معرفی روزنه‌های بروز فساد در حوزه سلامت پرداخته شده و از سامانه هوشمند سلامت به عنوان راهکار اساسی جهت کشف فساد یاد شده است. همچنین ضمن معرفی مقاله‌ای از آقای دکتر باقری لنکرانی و همکاران ایشان، به مصداق‌شناسی مهم‌ترین فسادهای نظام سلامت و ارائه راهکارهای مقتضی برای مقابله با فساد در نظام سلامت پرداخته شده است.

و در نهایت در کارکرد «پیگیری و برخورد با فساد» در گفتاری با آقای دکتر حافظی، رئیس اسبق سازمان تأمین اجتماعی به معرفی تجربه پزشک امین به عنوان الگوی اجرای طرح پزشکی خانواده و بررسی برخی کاستی‌ها و تعارض‌های ساختاری فسادزا پرداخته شده است. و در مطلبی دیگر به مهم‌ترین لغزشگاه‌های بروز فساد در نظام سلامت پرداخته و به برخی موفقیت‌ها در زمینه مبارزه با فساد اشاره می‌شود.

امید است این شماره که نتیجه‌ی همراهی و همکاری مشترک پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص با مرکز رشد دانشگاه امام صادق علیه‌السلام است، گام کوچکی در راستای اصلاح و ارتقای نظام سلامت در جمهوری اسلامی ایران باشد.